Þanlýurfa'nýn
konumu
Þanlýurfa Güneydoðu
Anadolu bölgesinin
Güneydoðu
Anadolu Bölgesi Türkiye'nin 7 coðrafi bölgesinden en küçük olaný.Irak ve
Suriye'nin kuzeyinde, Doðu Anadolu Bölgesi'nin güneyinde, Akdeniz Bölgesi'nin
doðusunda ve Ýran'ýn batýsýnda yer alýr.
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Orta Fýrat
bölümünde yer alan il. Ýl topraklarý 36° 40? ve 38° 02? kuzey enlemleriyle
37° 50? ve 40° 12? doðu boylamlarý arasýnda kalýr. Ýl; doðudan Mardin,
kuzeydoðudan
Diyarbakýr,
kuzeyden
Diyarbakýr karpuzu ve
kalesiyle meþhur Güneydoðu Anadolu Bölgesi?nde yer alan il. Doðuda Batman,
kuzeydoðuda Muþ, kuzeyde Bingöl ve Elazýð, batýda Malatya ve Adýyaman, güneyde
Þanlýurfa ve Mardin illeriyle çevrilidir. 37°30? ve 38°43? kuzey enlemleri ile
40°37? ve 41°20? doðu boylamlarý arasýnda yer alýr. Güneydoðu Anadolu?nun
Gaziantep?ten sonra ikinci geliþmiþ þehridir. Trafik numarasý 21?dir.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Adýyaman, doðudan
Adýyaman Doðu Anadolu Bölgesi?nin
Yukarý Fýrat kýsmý ile Güneydoðu Anadolu bölgesinin Orta Fýrat bölgesi arasýnda
yer alan il. Diyarbakýr, Urfa, Gaziantep, Kahramanmaraþ ve Malatya illeri ile
çevrilidir. 37o25' ve 38o10' kuzey enlemleri ile 37o25' ve 39o15' doðu
boylamlarý arasýnda yer almaktadýr. Adýyaman eski medeniyetlerin yataðý olan bir
yerde kurulmuþtur. Önceleri Malatya?ya baðlý bir ilçe iken, 1954 senesinde
Malatya?nýn iki idari bölüme ayrýlmasýyla il olmuþtur. Trafik kodu 02?dir.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Gaziantep illeri,
güneyden ise
Gaziantep ili, Türkiye
Cumhuriyetinin Akdeniz ve Güneydoðu Anadolu bölgesinde yer alan bir ildir.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Suriye sýnýrýyla
çevrilidir. Trafik numarasý 63?tür. Peygamberler þehri, peygamberler diyârý
olarak tanýnan ve ilk çaðlarýn kültür merkezi olan Urfa, târihî bir þehirdir.
Þanlýurfa ilinde merkez ilçeyle birlikte 11 ilçe, 26 belediye, 30 bucak,
1,080 köy ve 1,624 köy altý yerleþim yeri vardýr. Ortalama yükseltisi 518 metre
olan Þanlýurfa 18,584 (D.Ý.E. 1997) kilometrekarelik yüzölçümü ile Türkiye' nin
7. büyük ilidir.
Þanlýurfa'nýn ilçeleri ise þöyledir:
Suriye Arap Cumhuriyeti ortadoðu ülkelerinden.
Baþkenti Þam'dýr. Yüzölçümü 185.180 km2, nüfusu 17,585,540, dili Arapça, dini
Ýslam olan ülke Güneybatý Asya?da, Ortadoðu?nun kalbi durumunda bir mevkiye
sahiptir. 32° 19? - 37° 20? kuzey enlemleriyle 35° 37? - 42° 22? doðu boylamlarý
arasýndadýr. Kuzey ve kuzeybatýdan Türkiye, doðudan Irak, güneyden Ürdün,
batýdan Ýsrail, Lübnan ve Akdeniz ile çevrilidir.
...Tümünü okumak için linke týklayýnýz.
Merkez,
Düzenle|Mayýs 2007
...Tümünü okumak için linke týklayýnýz.
Akçakale,
Urfa iline baðlý bir ilçe. Yüzölçümü 1952
kilometrekare, nüfusu 26.390 tir. Urfa'nýn güneyinde ve Suriye siniri üzerinde
bulunmaktadýr...
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Birecik,
Urfa iline baðlý bir ilçe. Yüzölçümü 1.041
kilometrekare, nüfusu 30.688 dir. Urfa?nýn güney batýsýnda bulunur. Yüzeyi
kuzeybatý - güneydoðu yönünde uzanan Kara daðýnýn Fýrat nehrine doðru alçalan
geniþ yamaçlarýndan ve yer yer...
...Tümünü okumak
için linke týklayýnýz.
Bozova,
Urfa iline baðlý bir ilçe. Yüzölçümü 1.572
kilometrekare, nüfusu 31.448 dýr. Urfa'nýn kuzeyinde bulunan ilçenin yüzeyi
çoklukla tatlý meyilli sýrtlardan ibarettir. Ýlçe merkezi olan Bozova 2.903
nüfuslu bir kasabadýr. Kaza ve kasaba...
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Ceylanpýnar,
bkz. Ceylanpýnar,_Þanlýurfa
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Halfeti,
Þanlýurfa iline baðlý bir ilçe. 468
kilometrekare ,nüfusu 21.815 tir. Ýlçe yüzeyi, çoklukla tatlý meyilli...
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Harran,
Harran Þanlýurfa'nýn ilçelerinden biri. Merkez
bucaða baðlý 58 köyü vardýr. Ýlçe topraklarý tamâmen ovalýktýr. Ekonomisi tarýma
dayalýdýr. Ovada buðday, arpa ve mercimek yetiþtirilir. Ýlçe merkezi Harran
Ovasýnda yer alýr.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Hilvan,
Urfa iline baðlý bir ilçe. Yüzölçümü 1.314
kilometrekare, nüfusu 18.401 dir. Ýlçe yüzeyi genel olarak...
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Siverek,
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Suruç ve
Suruç Þanlýurfa'nýn ilçelerinden biri. Merkez
bucaða baðlý 54, Murþitpýnar bucaðýna baðlý 18 köyü vardýr. Yüzölçümü 799 km2
olup, nüfus yoðunluðu 101?dir.
...Tümünü okumak
için linke týklayýnýz.
Viranþehir.
Ýsminin kökeni
Kuvvetli rivâyetlere göre, þehir Semûd kavminin
meþhur hükümdarý Ruhha tarafýndan kurulmuþ ve þehre bunun adýna izafeden Rehha
denmiþtir.
Urfa iline baðlý bir ilçe.
Yüzölçümü 5.498 kilometrekare, nüfusu 30.218' dir. Yüzeyi genel olarak çok hafif
dalgalý sýrtlardan...
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Türkler bu bölgeyi
fethedince þehre "Uruha" demiþlerdir. Zamanla bu kelime Urfa þekline
dönüþmüþtür. Eski Târih ve dînî kitaplarda ve bu arada
Türk kelimesinin aslý "türümek" fiilinden gelmektedir.
Bu fiilden türetilmiþ, kiþi ve insan anlamýnda "türük" ve nihayet hece
düþmesiyle "Türk" kelimesi ortaya çýkmýþtýr. Nitekim Anadolu'da bir kýsým
göçebeler de yürümekten "yürük" adýný almýþlardýr. Türk kelimesi, ayrýca,
çeþitli kaynaklarda; "töre sahibi, olgun kimse, güçlü, terk edilmiþ, usta
demirci ve deniz kýyýsýnda oturan adam" manalarýnda kullanýlmaktadýr.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Ýncil?de geçen Ur
þehrinin Urfa olduðu söylenir. Ur, eski Altay Türk dilinde etrafý hendekle
çevrili þehir, demektir.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
1649
Kasým'ýnda Urfa?ya gelen
1649 yýlý
olaylarý, ölümler, doðumlar ve diðer önemli geliþmeler
...Tümünü okumak için linke týklayýnýz.
Evliya Çelebi
Seyâhatname isimli eserinde ?Urfa? hazret-i Nûh tufanýndan sonra yapýlan
þehirlerden biridir. Semud kavminden Ruhâ isimli bir hükümdarýn eseridir.?
demektedir.
1919 yýlýnda, önce Ýngilizlerin, daha sonra Fransýzlarýn
iþgaline uðrayan Urfa, 11 Nisan 1920'de Urfalý milisler tarafýndan iþgalden
kurtarýlmýþ; Urfa milletvekili Osman Doðan ve 17 arkadaþýnýn, Kurtuluþ Savaþýnda
gösterdiði kahramanlýktan dolayý Urfa ili adýnýn "Þanlýurfa" olarak
deðiþtirilmesine iliþkin kanun teklifi TBMM tarafýndan 6 Aralýk 1984 tarihinde
kabul edilerek kanunlaþmýþtýr.
Tarihi
Urfa Kur'an, Ýncil ve
Tonah (Eski ahit/ Tevrat)'ta geçen Ýbrahim peygamberin, doðum yeri olarak kabul
edilir ve anýsýna Camii de bulunmaktadýr. Ayrýca
Kýrk yýlý aþkýn süre Osmanlý ülkesini ve diðer ülkeleri
dolaþarak yazmýþ olduðu eseri ile adeta bütünleþmiþ olan Evliya Çelebi
(1611-1684) 17. yüzyýlýn önde gelen gezginlerdendir. Seyahatnâme adlý eserinde
verdiði bilgilere...
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Peygamber
Eyüp'ün de(Ýncil ve Eski ahitte
Job ) dogum yeri
olarak kabul edilir. Urfa kent merkezinin altýnda bugünkü
Balýklýgöl'ün
kuzeyinde yapýlan bir keþif sonucu, Urfa kent merkezi tarihinin MÖ. 9500'e
Çanak-Çömleksiz
(Aynzeliha Ve Halil-Ür
Rahman Gölleri) Urfa þehir merkezinin güneybatýsýnda yer alan ve Hz.
Ýbrahim|Ýbrahim Peygamberin ateþe atýldýðýnda düþtüðü yer olarak bilinen bu iki
göl, kutsal balýklarý ve çevrelerindeki tarihi eserler ile Urfa'nýn en çok
ziyaretçi çeken yerleridir.
...Tümünü okumak için
linke týklayýnýz.
Neolitik Döneme
kadar uzandýðý görülmüþtür.
11.500 yýllýk tarihi süreç içerisinde
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Ebla,
Ebla (Arapça: عبÙ?Ù?Ø? Ø¥Ù?بÙ?ا?Ž, modern Tell
Mardikh, Suriye) Halep'in 55 km güneybatýsýnda bulunan antik bir þehir. M.Ö. 3.
binyýlýn sonlarýnda ve M.Ö. 1800-1650 yýllarý arasýnda oldukça önemli bir
merkezdi.
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Akkad,
bkz. Akadlar
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Sümer,
Sümerler, aþaðý mezopotamya'da yaþamýþ bir kavim
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Babil,
Bugün Irak sýnýrlarý içinde, Baðdat'ýn 100 km kadar
guneyinde kalan, þehirde yaþanýldýðý donemlerde ortasindan Fýrat nehrinin
gectigi, bulunan yazi tabletlerinden sehrin milatdan once 275 yilinda
terkedildiginin sanildigi, halen firat'in dogusunda kalan bolumlerde
kalintilarin oldugu, eski sehir.
...Tümünü okumak
için linke týklayýnýz.
Hitit,
Hititler'in Anadolu'ya göç tarihleri kesin olarak
bilinmemektedir. Hint-Avrupalý bir kavim olan Hititler'in, MÖ 3000'li yýllarýn
sonunda, 2000'li yýllarýn baþýnda küçük gruplar halinde Kafkaslar üzerinden
Anadolu?ya girdikleri en kabul gören tezlerdendir. Tezlerden bir diðeri
Çanakkale Boðazý'ndan, bir baþkasý ise, Karadeniz'den geldikleri varsayýmýdýr.
Yeni gelenler yerli Anadolu Hatti Beylikleri'ni egemenlikleri altýna almýþlar,
kýsmen politik ve askeri, bir dereceye kadar da ekonomik gücü ell
...Tümünü okumak için linke
týklayýnýz.
Hurri-
bkz. Hurriler
...Tümünü okumak için linke týklayýnýz.
Mitanni,
Mitanniler, Hurrilerin hanedanlýðýnýn adýdýr.
baþkentleri weþukanidir.son krallarýnýn adý 2. þattuara'dýr.kayýp prens(veya
kral) Jiar-Jýara(mitanni kral listesinde adý geçmez)2.þattuaranýn oðludur.prens
jiar efsanevi bir kiþiliðe sahiptir.
...Tümünü
okumak için linke týklayýnýz.
Arami,
...Tümünü okumak için
linke týklayýnýz.
Asur,
Asur Alm. Asuren, Fr. Assyrie, Ýng. Assyria. M.
Ö. 3000 yýllarýndan M. Ö. 612?ye kadar Dicle?nin batý kýyýsýndaki Asur þehri
merkez olarak kurulan ve gittikçe geniþleyen bir devlet. Bu devlet zamanla
Mezopotamya, Elam, Suriye ve Mýsýr?a hakim oldu. Asur Devleti istiklalini
kazanmadan önce Sümer, Akkad, Subar, Kut ve üçüncü Ur hanedaný hakimiyeti
altýnda kaldý. Sonradan gelen Sami kavimleri yerli kabilelerle kaynaþarak
Asurlularý meydana getirdiler.
...Tümünü okumak için linke týklayýnýz.
Pers,
Makedonya,
Roma,
Bizans gibi
uygarlýklarýn egemenlikleri altýnda yaþmýþtýr.
Urfa, 1094 yýlýnda
Selçuklu hakimiyetine
girmiþtir. 1098'de Haçlý
Edessa
Kontluðu, daha sonra
Eyyubi,
Memluk,
Türkmen aþiretleri,
Timur
devleti,
Akkoyunlular,
Dulkadir
beyliði,
Safeviler ve en son
da 1516'da Osmanlý sýnýrlarý içine katýlmýþtýr. Önceleri
Diyarbakýr Eyalet
sýnýrlarý içerisinde yer alan Urfa, 1876'da
Halep vilayetine
baðlanmýþ, 1916'da ise baðýmsýz bir sancak olmuþtur.
1914'deki kayýtlara göre
tahmini nüfus, 75.000 olan þehirde, 45.000 Arap, Türk, Kürt,25.000 Ermeni , 5.000 Hýristiyan ve Yahudi yaþamaktaydý. I. Dünya
Savaþý'na kadar Osmanlýlarýn elinde olan Urfa, 1919 yýlýnda önce Ýngilizler, daha
sonrada Fransýzlar iþgal
edilen þehir, 11 Nisan 1920'de düþman iþgalinden
kurtarýlmýþtýr. Cumhuriyet sonrasýnda 1924'de il olmuþtur. Þehrin nüfusu 2008
yýlýna göre 483.750'dir.1927'de 29.000 olan nüfusu 1990'da 276.528'e, 2000'de
385.588'e, 2007'de 472.000'e çýkmýþtýr.
Tarihi
mekanlar
Kent merkezi Ortadoðu tarzýnda son derece canlý bir Çarþý
etrafýnda geliþmiþtir. Geleneksel mimari doku kýsmen yozlaþmýþ olmakla birlikte,
sokak aralarýnda birçok yerde çarpýcý güzelliðe sahip eski yapýlara rastlanýr.
En güzel eski evlerden biri Þurkav (Þanlý Urfa Kültür ve Araþtýrma Vakfý)
tarafýndan restore edilen Þurkav Kültür Evi'dir.
1175
tarihinde Musul hükümdarý Nureddin Zengi tarafýndan kiliseden çevirilmiþtir.
Daha önce çan kulesi olan minaresi sekizgendir. Aslen havra olarak inþa
edilmiþtir.
M.Ö. 2000
yýlýnda Ur þehrinin bir ticari kolu olarak kurulduðuna inanýlan Harran'ýn
Sümerce veya
Akatça kervan veya geçit yeri
anlamýna gelen "Harran-U? kelimesinden türediði düþünülmektedir.
Moðol
Ýstilasýnda Yýkýlan Harran Üniversitesinin Harabesi ile tarihi Harran evleri
görülebilir.